Монгол зурхайн цаглабарын уламжлал хийгээд өнөөгийн байдлын талаар уншигч танаа учирлах нь

Монголын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн академич Шинжлэх ухааны доктор, профессор, зурхайч Л.Тэрбиш

Бурхны шашинт улс орнуудад дэлгэрсэн одон зурхайн ухааны 4 зүйл ёс хийгээд түүнд тулгуурласан цаглабар, түүнээс нэн ялангуяа Монголын нутагт тохирсон Төгс буянт шинэ зурхайн ёсны цаглабарыг хэрэглэж ирсэн уламжлал хийгээд өнөөгийн байдлын  талаар товч дурдая.

    Манай ард түмэн нэн эртнээс нүүдлийн мал аж ахуйг эрхлэх явцдаа одзүйн мэдлэгийг хуримтлуулан баяжуулсаар ирсэн билээ. Монголчууд олон жилийн ажиглалтын дүнд элдэв эрхэсийн тохиол, нар, сарны явдал нь байгаль цаг уурт тодорхой нөлөө үзүүлдгийг олж мэджээ. Тэгээд тэд нэн эртнээс тэнгэрийг унших эрдэмтэй болоод, сар, мичдийн тооллыг хэрэглэдэг байв.

Миний алдрай

Төмөрхуяг гуайн дуулсан "Миний алдрай"
Нэг их дуулагддаггүй боловч их сайхан аялгуутай дуу байна.

ЗОХИОЛЧ Б.ОЙДОВЫН “УЙГАРЖИН БИЧИГ” ШҮЛГИЙГ ДУНД СУРГУУЛИЙН СУРАХ БИЧИГТ ОРУУЛМААР САНАГДДАГ

Зохиол бүтээл туурвидаг хүмүүс урам онгодоор тэжээгдэж явдаг. Хааяа бас үнэн үгээ хэлж байх хэрэгтэй. Сүүлийн үед үнэнээсээ худал нь давамгайлаад байдаг болчихож. Социализмын үеийн арын хаалга гээч нь өнөө үеийн ардчиллын авилга, хээл хахууль гэдэг шиг болчихож. Тиймээс үнэхээр чанартай зохиол бүтээл бичсэн бол тэр тухай хэлэх нь зүйн хэрэг. 

Тийм учраас би өөрийн үеийн зохиолч, яруу найрагч Б.Батрэгзэдмаагийн “Очир эрхшээгч” романыг сайн зохиол болжээ гэж хэлсэн. Гэтэл үүнээс болж үнэн үг хэлсэн хүнд хүн өшөөтэй, үхэр унасан хүнд нохой өшөөтэй гэдэг шиг манай үеийн зарим уран бүтээлчид надад их дургүй болсон. Тэглээ ч би сайн зохиол бүтээлийн тухай бол дуугарна. 

Гадаад хэлийг төгс сурахуйн нууц номын тухай

Миний бие хэдэн жилийн өмнө хэл шинжлэлийн ухааны доктор, профессор Д. Болдбаатар багштаны "Гадаад хэлийг төгс сурахуйн нууц" номыг уншиж билээ.

Уг номын талаар товч мэдээлэл хүргэхээр шийдлээ. Энэхүү ном нь хэмжээний хувьд төдийлөн зузаан биш боловч, үг өгүүлбэр бүрийн утга тун нягт билээ.

Болдбаатар багш бол хятад, япон, англи хэлний толь бичиг зохиосон (аливаа улсад толь бичиг зохиодог хүн гэдэг бол тэр хэлнийхээ хамгийн өндөр түвшний хүмүүсийн нэг байдаг) хятад, япон хэлний сурах бичгүүд зохиосон. Мөн бидний мэдэх Хуаньжу Гэг, Чингис хаан, Хубилай хаан зэрэг олон ангит кинонуудыг орчуулж, Чонон сүлд, Гурван улсын түүх, Муухай хятад хүн зэрэг олон зохиолыг хятад хэлнээс орчуулан гаргасан бичгийн их хүмүүн билээ

Уг номонд эртний монголчууд хүүхдийг хэрхэн монгол ухаанаар, монгол гэрийн сургалтын аргаар сурган хүмүүжүүлж байсан тухай маш сонирхолтойгоор харуулдаг бөгөөд ер нь 2 настай хүүхдийн хэл сурах чадвар, 20 настай залуугийн хэл сурах чадварыг харьцуулан дүгнэж, ерөөс бид бага дунд сургууль, ахлах болон дээд сургуулиудад хэл заалгаж байсан аргазүйгээ эргэн бодоход эрхгүй хүргэнэ.

Мөн хятад, япон, солонгос, англи, орос гэх мэт тодорхой хэдэн хэлний талаар зөвлөгөө өгч, хэл сурахуйн гол аргачлал болох чанга дуугаар унших, номыг уншихдаа үгийг тольдоод цээжлэлгүйгээр хаяж явах (уг аргын хүрээнд хэд хэдэн зүйл бий) нь аль ч хэлийг сурахад адил нөлөө үзүүлдэг тун чиг үр дүнтэй арга болох талаар өгүүлнэ.

Ер нь бол гадаад хэл гэлтгүй, аливаа зүйлийг сурахад санаа бодлоо элдэв зүйлд сатааруулахгүй, тууштай зан чанарыг хөгжүүлэх нь нэн чухал болохыг онцлон дурдана.

Уг номыг бүрэн эхээр нь унших хүсэлтэй байвал миний хувийн блог болох http://baatarchuluun.blogspot.com/2012/10/blog-post_22.html хуудаснаас үзээрэй.

Бусад зохиол бүтээлийг нь харахыг хүсвэл https://www.apm.mn/s/62_minii-nom холбоосоор орж харах, захиалах боломжтой.

Аргалын уул

Долгорын Нямаа гуайн тухай олон сайхан дурсамжууд байдаг. Тухайлбал Пүрэвдорж гуайн Сэгс цагаан богд найраглал хэрхэн бүтсэн тухай та бүхэн сонсоо биз. 
Нямаа гуайн нэг сайхан шүлгийг нь энд оруулъя. 

Бараа бараагаа харсан
Холын цэнхэр уул
Багаас миний хайртай
Хоёр цэнхэр уул

Зэрэглээ гүйсэн талын
Зэрэгцээ хоёр уул
Зээр цахилсан хөндийн
Сондгой хоёр уул

Саахалт хоёр айлын
Санаа нэг гэдэг шиг
Сайхан хоёр уулын
Салхи бас нийлнэ

Сайхан хоёр уулын
Салхи нийлэв гэхэд
Ботгон цагаан уулын
Бороо бас нийлнэ

Ботгон цагаан уулын
Бороо нийлэв гэхэд
Цэнхэр хоёр уулын
Цэцэг бас нийлнэ.

Холын холоос бараатай
Аргалын хоёр уул
Хоёулаа байх нь жаргалтай
Амрагийн хоёр уул

Хэн хэнээсээ холдохгүй
Талын хоёр уул
Хэзээ ч гэсэн ойртохгүй
Дууны хоёр уул

Эго гэж юу вэ?

Facebook дээрх Зэн хуудаснаас авсан ЭГО-ны талаарх бяцхан нийтэлийг толилуулж байна.

"Төрийн том албан тушаалтай нэг хүн Зэн мастер дээр ирээд, "Энэ хүмүүсийн яриад байдаг Эго гэж юу юм бэ? Та надад тайлбарлаад өгч болохсон болов уу?"
Зэн мастер түүнд, "'Ямар тэнэг асуулт гэхээр ийм байдаг байнаа. Яагаад надаас ийм утгагүй, элий балай юм асуугаад байгаа юм бэ?'" гэхэд нөгөө хүн тэр даруйд нь "Чи яаж надтай ингэж харьцаж зүрхэлж байнаа?!! Намайг хэн болoхыг чи мэдэхгүй юу?" гэж ууртай хэлэхэд нь мастер түүнд "Наадхыг чинь Эго гээд байгаан." гэв"

"Эго гэдгийг бид ихэвчлэн аминч үзэл, биеэ тоосон бардам зан гэж ойлгодог. Гэвч Эго гэдэг дан ганц хэт хөөрсөн "өөрийн би"-г мэдрэхүйг хэлдэггүй. Тэрээр өөрийгөө бусдаас дорд үзэх, өөрийгөө үзэн ядах мэдрэмжийн цаана ч бас нуугдаж байдаг. Учир нь Эго гэж өөрийгөө тодорхойлоход нөлөөлдөг, таны өөртөө өгдөг ямар нэгэн дүр, төсөөлөл юм. Энэхүү өөрийн тань талаарх төсөөлөл та өөртөө хэлж ярьдаг болон бусад хүмүүс таны талаар хэлж, ярьсан зүйлсээс сонгож, итгэснээр бүрэлддэг.

Apm.mn вэбсайтыг ашиглалтанд оруулав

Манай компани (Супер Гравитон ХХК) 2014 оны 4 сарын 1-нд https://www.apm.mn бэлэн бараатай онлайн худалдааны вэбсайтыг ашиглалтанд оруулав.

Нүүр хуудасны харагдах байдал

Энэхүү вэбсайтыг Symfony  Framework 2.4 дээр хийсэн бөгөөд тасралтгүй хэвийн ажиллагааг хангах, өдөр тутмын хөгжүүлэлтийг мөн хариуцан ажиллаж байна.
Манай компаний тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://www.graviton.mn-ээс аваарай

Оролцох эрхгүй хэлэлцээр

Баяр даргын 1995 онд бичсэн нэгэн өгүүллийг интернэтээс олсноо толилуулж байна. Энэхүү өгүүлэл нь Ялтын хэлэлцээрээс хойш 50 жилийн дараа хожим Монгол Улсын Ерөнхий сайд болсон хүний бичсэн өгүүлэл гэдэг утгаар бас л сонирхолтой факт юм. Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг де факто (үнэндээ) утгаараа хэрхэн үзэж буй талаар Баяр даргын ойлголтыг ч анзаарч болмоор байгаа юм.

«Гадаад Монголын статус кво»

Этгээд гэмээр энэ томъёолол яагаад гарч ирэв, хэн түүнийг зохиов, улс төрийн ямар утга агуулж байв. Монголын туүхэнд чухам ямар үурэг гүйцэтгэв?

Эдгээр асуултын хариу 50 жилийн дараа ч гэсэн сонирхол татсан хэвээр байна. Монгол Улсын тусгаар тогтнол, аюулгүй байдал, стратегийн ач холбогдолтой шууд холбоотой энэ сэдвээр манай түүхч, судлаачдын сонирхолтой бүтээл гарч байна, олноор гарах биз ээ. Эл бичихдээ манайд урьд өмнө нийтлэгдэж байгаагүй өрнөдийн төрийн зүтгэлтэн, судпаачдын дуртгалаас түүхэн баримт түлхүү иш татахыг хичээлээ.